Διατομεακότητα: ένα ζωτικό στοιχείο για την καταπολέμηση της έμφυλης βίας στον αθλητισμό
Το έργο Sport GVP αντιμετωπίζει αυτή την πρόκληση με μια δομημένη και περιεκτική σειρά δράσεων που αποσκοπούν στην πρόληψη και την καταπολέμηση της έμφυλης βίας τόσο στον αθλητισμό όσο και μέσω αυτού. Ένα από τα πλεονεκτήματα του έργου είναι η διατομεακή του προσέγγιση και ο τρόπος με τον οποίο οι διατομεακές ταυτότητες συμβάλλουν σε μοναδικές εμπειρίες έμφυλης βίας.
Γιατί η διατομεακότητα έχει σημασία
Η διατομεακότητα αναφέρεται στις αλληλένδετες και ταυτόχρονες μορφές καταπίεσης που μπορεί να βιώσουν τα άτομα με βάση την εθνικότητα, το φύλο, τη σεξουαλικότητα, την κοινωνική τάξη και άλλους άξονες ταυτότητας (Crenshaw 1991).
Η διατομεακή προσέγγιση που εφαρμόζεται στο πλαίσιο του έργου Sport GVP είναι σύμφωνη με την πραγματικότητα στον τομέα αυτό, όπως αποκαλύπτεται σε πρόσφατη έρευνα που διεξήγαγε το EIGE:
Τα στοιχεία δείχνουν ότι […] το φύλο, η κοινωνική τάξη, η φυλή και η εθνικότητα θεωρούνταν ιστορικά ως οι κύριες κοινωνικές διακρίσεις στο πλαίσιο της έρευνας για τη διατομεακότητα, με την σταδιακή συμπερίληψη και άλλων αξόνων εξουσίας, όπως η ηλικία, η αναπηρία, ο σεξουαλικός προσανατολισμός και η ταυτότητα φύλου, η θρησκεία κ.λπ. (EIGE, Διατομεακές ανισότητες: Δείκτης ισότητας των φύλων, 2019).
Στο πλαίσιο της έμφυλης βίας στον αθλητισμό, αυτή η προσέγγιση είναι ζωτικής σημασίας για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι αθλητές/-τριες αντιμετωπίζουν μοναδικές και σύνθετες ευπάθειες, ιδίως εκείνοι/-ες που ανήκουν στην κοινότητα LGBTQI+, είναι πρόσφυγες, οικονομικά μειονεκτούντες ή ανήκουν σε φυλετικές και εθνοτικές μειονότητες.
Τα ευρήματα από το πεδίο υπογραμμίζουν την πολυπλοκότητα της έμφυλης βίας στον αθλητισμό
Η έρευνα πεδίου που διεξήχθη στο πλαίσιο του έργου Sport GVP αποκάλυψε ότι η διατομεακότητα ήταν συχνά μια άγνωστη έννοια μεταξύ των ερωτηθέντων, ωστόσο η σημασία της κατέστη σαφής μέσω των βιωμένων εμπειριών σύνθετης διάκρισης.
Κύπρος
Στην Κύπρο, οι αθλητές/-τριες LGBTQI+ διαπιστώθηκε ότι διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο λόγω της σύγκλισης της εθνικότητας, του φύλου, της σεξουαλικότητας, της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης και των ικανοτήτων.
Ελλάδα
Στην Ελλάδα, οι πατριαρχικές νόρμες και οι παγιωμένοι ρόλοι των φύλων συμβάλλουν σε μια κουλτούρα σιωπής. Η μελέτη έδειξε ότι οι περιθωριοποιημένες ταυτότητες, όπως το να είσαι LGBTQI+, πρόσφυγας ή οικονομικά μειονεκτούντας, εντείνουν τις εμπειρίες έμφυλης βίας.
Δανία
Στη Δανία, παρά τις προοδευτικές πρωτοβουλίες, οι βαθιά ριζωμένες πολιτισμικές αντιλήψεις συνεχίζουν να εμποδίζουν την ένταξη. Η έρευνα πεδίου αποκάλυψε χαμηλό επίπεδο ευαισθητοποίησης μεταξύ των επαγγελματιών του αθλητισμού σχετικά με το θέμα, αλλά μόλις εξοικειώθηκαν με την έννοια, οι αθλητές/-τριες ανέφεραν περιστατικά διακρίσεων που σχετίζονται με διατομεακές ταυτότητες.
Βόρεια Μακεδονία
Στη Βόρεια Μακεδονία, η έλλειψη αναφορών και δεδομένων συσκοτίζει την πλήρη έκταση του προβλήματος. Ωστόσο, όπου υπήρχε κατανόηση της διατομεακότητας, αυτή συνδέονταν με την αναγνώριση των συγκεκριμένων ευαλωτότητας που αντιμετωπίζουν οι περιθωριοποιημένες ομάδες, ιδίως εντός της κοινότητας LGBTI+. Επομένως, η πιθανότητα να υποστούν επιδεινωμένη βία παραμένει σημαντική.
Ιταλία
Στην Ιταλία, το αθλητικό σύστημα αντιμετωπίζει προβλήματα τόσο στην εφαρμογή των πολιτικών όσο και στα βαθιά ριζωμένα στερεότυπα. Οι διασταυρώσεις της εθνικότητας, του φύλου και της αναπηρίας εντείνουν την ευπάθεια στην έμφυλη βία. Οι προπονητές/-τριες και οι αθλητές/-τριες σημείωσαν πώς οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, οι οικονομικές δυσκολίες και οι παραδοσιακοί ρόλοι των φύλων διασταυρώνονται και δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η έμφυλη βία δεν καταγγέλλεται επαρκώς και δεν αντιμετωπίζεται κατάλληλα.
Συμπέρασμα
Η αντιμετώπιση της έμφυλης βίας στον αθλητισμό απαιτεί κάτι περισσότερο από μονοδιάστατες λύσεις. Απαιτεί στρατηγικές που αναγνωρίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι αλληλεπικαλυπτόμενες μορφές περιθωριοποίησης επιδεινώνουν την ευπάθεια. Η βελτίωση της ευαισθητοποίησης, οι πολιτικές χωρίς αποκλεισμούς και η διατομεακή κατάρτιση —ιδίως για τους/τις προπονητές/-τριες— είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση των ριζωμένων προκαταλήψεων και την υποστήριξη των περιθωριοποιημένων αθλητών/-τριών. Η βιώσιμη πρόληψη και παρέμβαση εξαρτώνται από συντονισμένες προσπάθειες, καλύτερους μηχανισμούς αναφοράς και πραγματική δέσμευση για την ένταξη στον αθλητισμό.
Για να καλύψει αυτές τις ανάγκες, το έργο Sport GVP προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πακέτο κατάρτισης για αθλητές/-τριες και επαγγελματίες που περιλαμβάνει: ένα πρόγραμμα σπουδών με τη μορφή διαδικτυακού μαθήματος για επαγγελματίες του αθλητισμού, προσωπικό και στελέχη σχετικά με την έμφυλη βία και τον αθλητισμό, το οποίο συμπληρώνεται από ένα εργαλείο με πρακτικούς πόρους και έναν οδηγό για τις πολιτικές πρόληψης για αξιωματούχους και στελέχη του αθλητισμού σχετικά με αποτελεσματικές πολιτικές πρόληψης.
Αναφορές
Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (2019), Διασταυρούμενες ανισότητες: Δείκτης ισότητας των φύλων
Kimberle Crenshaw, 1991. Χαρτογράφηση των περιθωρίων: Διατομεακότητα, πολιτική ταυτότητας και βία κατά των γυναικών χρώματος. Stanfor
