Ενδυνάμωση των νέων φωνών: Συμμετοχή των νέων στην καταπολέμηση της έμφυλης βίας
Στον κόσμο του αθλητισμού, όπου η δύναμη, η ενότητα και η ανθεκτικότητα γιορτάζονται, παραμένει ένα προβληματικό ζήτημα που συχνά περνά απαρατήρητο ή δεν συζητείται: η έμφυλη βία (GBV). Ενώ ο αθλητισμός έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει μια ισχυρή δύναμη για την ένταξη και την ισότητα, μπορεί επίσης να αντικατοπτρίζει τις επιβλαβείς δυναμικές εξουσίας και τις ανισότητες που υπάρχουν στην ευρύτερη κοινωνία. Η καταπολέμηση της έμφυλης βίας στον αθλητισμό απαιτεί όχι μόνο συστημικές αλλαγές και λογοδοσία, αλλά και την ενεργό συμμετοχή των νέων ως υποστηρικτών, ηγετών και πρωτοπόρων της αλλαγής. (UNESCO, 2021)
Η έμφυλη βία στον αθλητισμό μπορεί να λάβει πολλές μορφές: σεξουαλική παρενόχληση, κατάχρηση εξουσίας από προπονητές ή αξιωματούχους, διάκριση κατά των αθλητών/-τριών LGBTQI+ και ψυχολογικός εκφοβισμός. Πολύ συχνά, τα θύματα παραμένουν σιωπηλά λόγω φόβου για αντίποινα, έλλειψης εμπιστοσύνης στους θεσμούς ή απλά επειδή δεν πιστεύουν ότι η φωνή τους θα ακουστεί. Οι νέοι/-ες —ιδιαίτερα τα κορίτσια, τα μη δυαδικά άτομα και οι περιθωριοποιημένες ομάδες— είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι/-ες. (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2017)
Η ενδυνάμωση των νέων δεν σημαίνει απλώς να τους δοθεί μια πλατφόρμα, αλλά να τους δοθεί η δύναμη και η ευθύνη να διαμορφώσουν ασφαλή και χωρίς αποκλεισμούς αθλητικά περιβάλλοντα. Όταν οι νέοι/-ες συμμετέχουν στον εντοπισμό των προβλημάτων, στη συν-δημιουργία των λύσεων και στην καταγγελία της βίας, η πραγματική αλλαγή γίνεται δυνατή. (Γραφείο Έρευνας της UNICEF – Innocenti, 2019)
Η συμμετοχή των νέων είναι καθοριστική, διότι οι νέοι/-ες αθλητές/-τριες μπορούν να προσεγγίσουν και να επηρεάσουν τους/τις συνομήλικούς/-ές τους με τρόπους που οι ενήλικες συχνά δεν μπορούν. Οι νέοι/-ες φέρνουν δημιουργικότητα και ενέργεια στην αντιμετώπιση σύνθετων ζητημάτων, βρίσκοντας συχνά καινοτόμους τρόπους για την ευαισθητοποίηση. Οι επιζώντες/-ούσες και οι σύμμαχοι εντός της κοινότητας των νέων μπορούν να μοιραστούν πραγματικές εμπειρίες που προσδίδουν ανθρώπινη διάσταση στα στατιστικά στοιχεία και εμπνέουν δράση. Με τη συμμετοχή τους σε προσπάθειες υπεράσπισης, οι νέοι/-ες αναπτύσσουν αυτοπεποίθηση, επικοινωνιακές δεξιότητες και αίσθηση πρωτοβουλίας.
Σε όλο τον κόσμο, πρωτοβουλίες που οδηγούνται από νέους/-ες σπάνε τη σιωπή σχετικά με την έμφυλη βία στον αθλητισμό. Από εκστρατείες σε τοπικό επίπεδο έως διεθνή φόρουμ, οι νέοι/-ες απαιτούν ασφαλέστερους χώρους. Στην Ευρώπη, οι νέοι/-ες υποστηρικτές/-τριες χρησιμοποιούν το θέατρο και τον αθλητισμό για μεθόδους ανάπτυξης, προκειμένου να ανοίξουν συζητήσεις σχετικά με τη συναίνεση και τον σεβασμό. Οι νέοι/-ες αθλητές/-τριες χρησιμοποιούν ψηφιακές πλατφόρμες για να ξεκινήσουν κινήματα με hashtag, να μοιραστούν πόρους και να αναφέρουν ανώνυμα περιστατικά κακοποίησης. Αυτές οι πρωτοβουλίες δείχνουν ότι όταν οι νέοι/-ες έχουν χώρο και υποστήριξη, μπορούν να καταλύσουν ισχυρά κινήματα. (UN Women, 2021)
Για να μπορούν οι νέοι/-ες να διαδραματίσουν πραγματικά έναν ουσιαστικό ρόλο στην καταπολέμηση της έμφυλης βίας στον αθλητισμό, πρέπει να πληρούνται ορισμένες βασικές προϋποθέσεις. Πρώτα απ’ όλα, οι νέοι/-ες πρέπει να αισθάνονται ασφαλείς. Αυτό σημαίνει τη δημιουργία περιβάλλοντος όπου όχι μόνο προστατεύονται από βλάβες, αλλά και όπου οι φωνές τους είναι πραγματικά ευπρόσδεκτες και γίνονται σεβαστές. Όταν οι νέοι/-ες αθλητές/-τριες γνωρίζουν ότι ακούγονται χωρίς να φοβούνται την κρίση ή την εκδίκηση, είναι πιο πιθανό να εκφράσουν την άποψή τους και να συμμετάσχουν ενεργά.
Ωστόσο, η ασφάλεια από μόνη της δεν αρκεί. Για να ενδυναμωθούν οι νέοι/-ες ως υποστηρικτές/-τριες της καταπολέμησης της έμφυλης βίας, πρέπει να εξοπλιστούν με τις κατάλληλες γνώσεις και εργαλεία. Αυτό απαιτεί επενδύσεις σε προγράμματα κατάρτισης και καθοδήγησης που τους βοηθούν να κατανοήσουν την πολυπλοκότητα της έμφυλης βίας, να αναγνωρίσουν τα σημάδια και να αναπτύξουν την αυτοπεποίθηση να δράσουν. Με την κατάλληλη καθοδήγηση, οι νέοι/-ες μπορούν να μετατρέψουν το πάθος τους για τον αθλητισμό σε ισχυρή υποστήριξη της δικαιοσύνης και της ισότητας.
Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος των ενηλίκων σε αυτή τη διαδικασία. Οι προπονητές/-τριες, οι εκπαιδευτικοί και οι ηγέτες/-ιδες του αθλητισμού πρέπει να γίνουν σύμμαχοι — άτομα που όχι μόνο ακούνε τις φωνές των νέων, αλλά μοιράζονται ενεργά την εξουσία μαζί τους. Η συμπεριληπτική ηγεσία σημαίνει τη δημιουργία χώρου για τις απόψεις των νέων και την αντιμετώπιση αυτών των απόψεων ως πολύτιμων συνεισφορών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Η συμμετοχή των νέων πρέπει να ξεπεράσει τα συμβολικά χειρονομία. Πρέπει να ενσωματωθεί στην ίδια τη δομή του αθλητισμού μέσω πολιτικών, πλατφορμών και μηχανισμών που θεσμοθετούν τη συμμετοχή τους. Όταν οι νέοι/-ες βλέπουν ότι η συμβολή τους οδηγεί σε πραγματικές, απτές αλλαγές, η πίστη τους στη διαδικασία και στον εαυτό τους ενισχύεται.
Η εξάλειψη της έμφυλης βίας στον αθλητισμό δεν είναι έργο μόνο των θεσμών — είναι συλλογική ευθύνη. Οι νέοι/-ες δεν είναι μόνο το μέλλον του αθλητισμού, είναι το παρόν του. Οι φωνές τους, όταν ενισχύονται και γίνονται σεβαστές, μπορούν να αμφισβητήσουν επιβλαβείς νόρμες, να λογοδοτήσουν την εξουσία και να επαναπροσδιορίσουν τον αθλητισμό ως χώρο ασφάλειας, χαράς και ισότητας για όλους/-ες.
Αναφορές
UN Women. (2021). Breaking the silence on gender-based violence in sport. Ανακτήθηκε από: https://www.unwomen.org/en/news/stories/2021/11/feature-breaking-the-silence-on-gender-based-violence-in-sport
UNESCO. (2021). Αντιμετώπιση της έμφυλης βίας στον αθλητισμό και μέσω του αθλητισμού. Ανακτήθηκε από: https://en.unesco.org/news/tackling-gender-based-violence-and-through-sport
Ευρωπαϊκή Επιτροπή. (2017). Φωνές για την αλήθεια και την αξιοπρέπεια: Καταπολέμηση της σεξουαλικής βίας στον ευρωπαϊκό αθλητισμό (Πρόγραμμα VOICE). Πρόγραμμα Erasmus+ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ανακτήθηκε από: https://ec.europa.eu/programmes/erasmus-plus/projects/eplus-project-details/#project/567182-EPP-1-2015-1-DE-SPO-SCP
Γραφείο Έρευνας της UNICEF – Innocenti. (2019). Συμμετοχή και ενδυνάμωση των νέων στον αθλητισμό για την ανάπτυξη. Ανακτήθηκε από: https://www.unicef-irc.org/article/1942-youth-engagement-and-empowerment-in-sport-for-development.html