Εισαγωγή
Η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών δεν υπάρχει στο κενό. Έχει τις ρίζες της στις διαρθρωτικές ανισότητες και τις διακρίσεις, στις τοξικές κοινωνικές νόρμες και στις επιβλαβείς ανδρικές συμπεριφορές — επιβλαβείς για τις γυναίκες, επιβλαβείς για τους άνδρες και δαπανηρές για ολόκληρη την κοινωνία.
Γκαμπριέλα Ράμος
Βοηθός Γενική Διευθύντρια για τις Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες της UNESCO
Ο κόσμος του αθλητισμού, γνωστός για τη δύναμή του να ενώνει, να εμπνέει και να ανυψώνει τις κοινότητες, δυστυχώς έχει αμαυρωθεί από περιστατικά έμφυλης βίας (GBV). Από την παρενόχληση και τη διάκριση έως τη σωματική και σεξουαλική βία, αθλητές/-τριες, προπονητές/-τριες και προσωπικό έχουν υποστεί διάφορες επιβλαβείς συμπεριφορές. Αυτές οι πράξεις όχι μόνο προκαλούν τεράστια βλάβη στα άτομα, αλλά και υπονομεύουν τις βασικές αξίες του αθλητικού πνεύματος, του σεβασμού και της ακεραιότητας. Είναι επιτακτική ανάγκη να αναγνωριστεί ότι η έμφυλη βία υπονομεύει την ακεραιότητα του αθλητισμού, εμποδίζει την ανάπτυξη του δυναμικού των αθλητών/-τριών και διαιωνίζει επιβλαβείς κοινωνικές νόρμες.
(UNESCO, 2023)
Η παγκόσμια αθλητική κοινότητα έχει την υποχρέωση να αναλάβει αποφασιστική δράση. Αντιμετωπίζοντας την έμφυλη βία με επείγοντα και αποφασιστικό τρόπο, μπορούμε να αξιοποιήσουμε τη μετασχηματιστική δύναμη του αθλητισμού για να δημιουργήσουμε ασφαλέστερα, πιο συμπεριληπτικά περιβάλλοντα όπου όλοι/-ες μπορούν να αισθάνονται ότι ανήκουν και να πετυχαίνουν.
Το ζήτημα της έμφυλης βίας στον αθλητισμό
Η έμφυλη βία στον αθλητισμό εκδηλώνεται με διάφορες μορφές, μεταξύ των οποίων:
- Σεξουαλική παρενόχληση
- Σεξουαλική επίθεση
- Συναισθηματική κακοποίηση
- Σωματική κακοποίηση
- Διακρίσεις
Αυτά τα ζητήματα δεν περιορίζονται σε ένα μόνο επίπεδο του αθλητισμού, αλλά εμφανίζονται σε εφηβικά πρωταθλήματα, πανεπιστημιακούς αγώνες, επαγγελματικές ομάδες και ακόμη και σε διεθνείς διοργανώσεις. Συχνά, η κουλτούρα της σιωπής, ο φόβος αντιποίνων και η έλλειψη κατάλληλων πολιτικών επιδεινώνουν το πρόβλημα, αφήνοντας τα θύματα χωρίς υποστήριξη και τους/τις δράστες/-ιδες ατιμώρητους/-ες.
Στόχοι για ένα ασφαλέστερο μέλλον
Για να αντιμετωπίσουμε την έμφυλη βία στον αθλητισμό, πρέπει να θέσουμε σαφείς, υλοποιήσιμους στόχους και να εργαστούμε συλλογικά προς την κατεύθυνση ενός οράματος ασφάλειας, ισότητας και ένταξης. Αυτοί οι στόχοι περιλαμβάνουν:
- Μηδενική ανοχή στην έμφυλη βία
- Ανάπτυξη πολιτικής: Καθορισμός σαφών και εφαρμόσιμων πολιτικών και διαδικασιών για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας σε όλα τα επίπεδα των αθλητικών οργανώσεων.
- Υποχρεωτική εκπαίδευση: Να απαιτείται ολοκληρωμένη εκπαίδευση για αθλητές/-τριες, προπονητές/-τριες, προσωπικό και αξιωματούχους σχετικά με την αναγνώριση, την αντιμετώπιση και την πρόληψη της έμφυλης βίας.
- Πολιτιστική αλλαγή: Προώθηση ενός περιβάλλοντος σεβασμού και υπευθυνότητας, διασφαλίζοντας ότι όλα τα άτομα αισθάνονται την εξουσία να αναφέρουν περιστατικά χωρίς φόβο κριτικής ή αντίποινα.
- Ενδυνάμωση των επιζώντων
- Υπηρεσίες υποστήριξης: Παροχή εμπιστευτικών και προσβάσιμων πόρων, συμπεριλαμβανομένης της παροχής συμβουλευτικής, νομικής βοήθειας και ιατρικής περίθαλψης, προσαρμοσμένων στις ιδιαίτερες ανάγκες των επιζώντων.
- Προστασία της ιδιωτικής ζωής: Διασφάλιση της ιδιωτικής ζωής και της εμπιστευτικότητας των θυμάτων καθ’ όλη τη διάρκεια των διαδικασιών αναφοράς, διερεύνησης και επίλυσης.
- Προσέγγιση με επίκεντρο τα θύματα: Προτεραιότητα στην ευημερία, την αυτονομία και την ανάρρωση των θυμάτων σε όλες τις οργανωτικές αντιδράσεις.
- Ενίσχυση της βάσης γνώσεων
- Συλλογή και ανάλυση δεδομένων: Συλλογή και ανάλυση δεδομένων σχετικά με την έμφυλη βία στον αθλητισμό, προκειμένου να προσδιοριστούν τα πρότυπα, οι τάσεις και οι τομείς που χρήζουν παρέμβασης.
- Έρευνα και καινοτομία: Υποστήριξη της έρευνας για την ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης και παρέμβασης βασισμένων σε αποδεικτικά στοιχεία.
- Ανταλλαγή γνώσεων και ανάπτυξη ικανοτήτων: Διευκόλυνση της ανταλλαγής γνώσεων και της ανάπτυξης ικανοτήτων μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών για την προώθηση βέλτιστων πρακτικών και τη βελτίωση των αντιδράσεων στην έμφυλη βία.
- Εκπαίδευση και πρόληψη της έμφυλης βίας
- Εκπαιδευτικά προγράμματα: Ανάπτυξη και εφαρμογή εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών για αθλητές/-τριες, προπονητές/-τριες και γονείς σε θέματα όπως οι υγιείς σχέσεις, η συναίνεση και η σεβαστή συμπεριφορά.
- Παρέμβαση των παρευρισκόμενων: Ενθάρρυνση των ατόμων να αναγνωρίζουν, να μιλούν και να ενεργούν όταν γίνονται μάρτυρες ή υποψιάζονται έμφυλη βία, διασφαλίζοντας ότι η παρέμβαση γίνεται κανόνας και όχι εξαίρεση.
- Ενίσχυση της διακυβέρνησης και της λογοδοσίας
- Ανεξάρτητη εποπτεία: Δημιουργία ανεξάρτητων φορέων για την εποπτεία της εφαρμογής των πολιτικών κατά της έμφυλης βίας, με στόχο τη διασφάλιση της διαφάνειας και της δικαιοσύνης.
- Μηχανισμοί αναφοράς: Δημιουργία φιλικών προς τον/την χρήστη, ανώνυμων και προσβάσιμων πλατφορμών για την αναφορά περιστατικών έμφυλης βίας.
- Μέτρα λογοδοσίας: Διερεύνηση όλων των καταγγελιών για έμφυλη βία άμεσα και διεξοδικά, με την επιβολή πειθαρχικών μέτρων και, όταν είναι απαραίτητο, νομικών κυρώσεων στους/στις δράστες/-ιδες.
Ένα όραμα για το μέλλον
Το όραμά μας για το μέλλον του αθλητισμού είναι ένα όραμα όπου κάθε άτομο, ανεξάρτητα από το φύλο του, μπορεί να συμμετέχει και να επιτυγχάνει σε ένα ασφαλές, δίκαιο και χωρίς αποκλεισμούς περιβάλλον. Με την προώθηση του σεβασμού, της λογοδοσίας και της εκπαίδευσης, μπορούμε να εξαλείψουμε την έμφυλη βία από τον κόσμο του αθλητισμού και να την αντικαταστήσουμε με μια κουλτούρα που ενδυναμώνει και ενθαρρύνει όλους τους εμπλεκόμενους.
Αυτό το όραμα απαιτεί μια ενιαία προσπάθεια. Οι αθλητικές οργανώσεις, οι διοικητικοί φορείς, οι υπεύθυνοι/-ες χάραξης πολιτικής, οι εκπαιδευτικοί και οι αθλητές/-τριες διαδραματίζουν όλοι/-ες καθοριστικό ρόλο στην προώθηση αυτής της αλλαγής. Η συνεργασία μεταξύ αυτών των τομέων μπορεί να οδηγήσει σε μετασχηματιστικές πρακτικές και πολιτικές που θα διασφαλίζουν ότι κανείς δεν θα μείνει πίσω.
Συμπέρασμα
Η αντιμετώπιση της έμφυλης βίας στον αθλητισμό δεν είναι μόνο ηθική επιταγή, αλλά και απαραίτητο βήμα για την προστασία της ακεραιότητας και του μετασχηματιστικού δυναμικού του αθλητισμού. Δίνοντας προτεραιότητα στην πρόληψη, την υποστήριξη των θυμάτων και τη λογοδοσία, μπορούμε να χτίσουμε ένα μέλλον όπου ο αθλητισμός θα αντικατοπτρίζει πραγματικά τα καλύτερα χαρακτηριστικά της ανθρωπότητας: δικαιοσύνη, σεβασμό και ενότητα.
Επόμενα βήματα
Για να προωθήσουμε περαιτέρω τις προσπάθειές μας για την πρόληψη και την καταπολέμηση της έμφυλης βίας στον αθλητισμό, η κοινοπραξία Sport GVP θα υλοποιήσει τις ακόλουθες πρωτοβουλίες:
- Πακέτο εκπαίδευσης: Ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου πακέτου εκπαίδευσης με έμφαση στην πρόληψη και την καταπολέμηση της έμφυλης βίας στον αθλητισμό και μέσω του αθλητισμού.
- Πλατφόρμα ηλεκτρονικής μάθησης με στοιχεία παιχνιδιού: Έναρξη μιας διαδραστικής πλατφόρμας ηλεκτρονικής μάθησης με στοιχεία παιχνιδιού, σχεδιασμένης για την εκπαίδευση των ενδιαφερόμενων μερών στην πρόληψη της έμφυλης βίας.
- Ημέρες Ενημέρωσης: Διοργάνωση ημερών ενημέρωσης (InfoDays) στην Ελλάδα, την Κύπρο, την Ιταλία και τη Βόρεια Μακεδονία με σκοπό την εμπλοκή των τοπικών κοινοτήτων και των ενδιαφερόμενων μερών.
- Τελική διάσκεψη: Τελική διάσκεψη στη Δανία για την ανταλλαγή ιδεών, βέλτιστων πρακτικών και αποτελεσμάτων του έργου, με στόχο την προώθηση της συνεργασίας και μελλοντικών πρωτοβουλιών.
Αναφορά
UNESCO. (2023). Αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών στον αθλητισμό: εγχειρίδιο για υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και αθλητές. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000386159
